Jednym z podstawowych zagadnień oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa jest analiza powiązań składników majątku obrotowego ze zobowiązaniami wymagalnymi, tj. zobowiązaniami bieżącymi. Obliczane w tym celu wskaźniki płynności powinny umożliwić sformułowanie opinii o stopniu wypłacalności przedsiębiorstwa, o jego zdolności do terminowego regulowania bieżących zobowiązań.

Wśród wskaźników płynności wyróżnić należy:

- wskaźnik płynności I stopnia – wskaźnik wypłacalności,

- wskaźnik płynności II stopnia – wskaźnik płynności szybkiej,

- wskaźnik płynności III stopnia – wskaźnik płynności bieżącej.

Każdy z powyższych wskaźników uwzględnia różny zakres środków płatniczych – od całości majątku obrotowego do najbardziej płynnych środków pieniężnych.

Pierwszy z nich posiada w liczniku środki płynne tzn. gotówkę w kasie i na kontach bankowych:

Wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi (płynności natychmiastowej) jest relacją najbardziej płynnych środków obrotowych, tj. środków pieniężnych, do zobowiązań bieżących (krótkoterminowych). Wyjaśnia on zatem, jaką kwotę wymagalnych zobowiązań pokryć może przedsiębiorstwo z bezpośrednio dostępnych środków płatniczych. Nie przesądza on jednak o stopniu wypłacalności przedsiębiorstwa, ponieważ przedsiębiorstwo dysponuje jeszcze innymi składnikami majątku obrotowego dającymi się szybko spieniężyć. a jedynie sygnalizuje o jego sprawności płatniczej.

Większą wartość poznawczą posiadają dwa kolejne wskaźniki płynności, a mianowicie wskaźniki płynności II i III stopnia.

Wskaźnik płynności II stopnia, oblicza się według poniższego wzoru:

Wskaźnik płynności szybkiej pokazuje stopień pokrycia zobowiązań krótkoterminowych całym finansowym majątkiem obrotowym, a więc środki pieniężne, krótkoterminowe papiery wartościowe i krótkoterminowe należności. Wskaźnik ten powinien kształtować się na poziomie co najmniej jedności, gdyż w zasadzie jedynie wówczas potwierdza on możliwość pokrycia przez przedsiębiorstwo wymagalnych zobowiązań. Wskaźnik poniżej jedności informuje, że stan środków płatniczych nie pokrywa stanu zobowiązań bieżących. Oznacza to, że istnieją napięcia płatnicze i wysokie ryzyko utraty płynności. Wysoki wskaźnik szybki oznacza natomiast nieproduktywne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności.

Wskaźnik płynności III stopnia, oblicza się według poniższego wzoru:

Wskaźnik bieżącej płynności jest traktowany jako podstawowy miernik zdolności przedsiębiorstwa do spłacenia wszystkich jego zobowiązań bieżących przez upłynnienie posiadanych zasobów majątku obrotowego. Wskaźnik ten jest stosunkiem majątku obrotowego do zobowiązań bieżących (krótkoterminowych). Zatem z należności i zapasów należy wyeliminować elementy o okresie związania lub terminie płatności powyżej jednego roku. Wskaźnik ten informuje ile razy krótkoterminowy majątek obrotowy pokrywa bieżące zobowiązania, czyli zobowiązania wobec dostawców, pracowników, budżetów, instytucji publicznych ujęte w bilansie w pozycji zobowiązania, kredyty krótkoterminowe oraz rata kredytu długoterminowego przypadająca do zapłacenia w danym roku. Zadawalający poziom wskaźnika bieżącej płynności ( 3 i więcej) świadczy najczęściej o nieefektywnym działaniu, sugeruje występowanie nadmiernych środków obrotowych w postaci:

- nie zainwestowanych środków pieniężnych,

- nadmiernych zapasów (np. trudno zbywalnych),

- trudno ściągalnych należności.

Nieco inne kryteria oceny kształtowania się wielkości tego wskaźnika przyjmują kredytodawcy. Wskaźnik o wartości 2 lub wyższy potwierdza wiarygodność płatniczą dłużnika. Wskaźnik zbliżający się do wielkości 1.5 traktowany jest jako sygnał napięć płatniczych, a niższy – wskazuje na wysokie zagrożenie niewypłacalnością lub stanowi objaw jej występowania.

Oceniając sytuację finansową przedsiębiorstwa należy zbadać tendencje zmian przedstawionych wskaźników, a także relacje zachodzące między nimi. Na pozytywną ocenę sytuacji finansowej zasługuje przedsiębiorstwo, w którym różnica między wskaźnikiem płynności finansowej stopnia III i II nie jest zbyt duża. Jeżeli szybki wskaźnik jest niski, a wskaźnik bieżący wysoki, to oznacza, że przedsiębiorstwo utrzymuje zbyt wysoki poziom zapasów, w wyniku czego może ono odczuwać brak płynnych środków do pokrycia bieżących zobowiązań, nawet przy korzystnym wskaźniku płynności finansowej III stopnia. Może to również oznaczać nieproduktywne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych.